2025/01/24 by ghavami, azade, chegini, Ashraf, Ghojezadeh, alireza
Arts and Humanities · Social Sciences · #Islamic Studies and History #Literary Theory and Cultural Hermeneutics #Mahmoud Dolatabadi’s The Jaikhali Seluch #North African History and Literature #Spivak #Subordinate #Tayyeb Saleh’s Ars Al-Zin #Women
paper · doi:10.71497/jostarnameh.2025.1197515
openalex publication_date 2025/01/24 · openalex created_date 2025/11/28 · openalex updated_date 2026/07/01
نقد پسااستعماری پژوهشی است میانرشتهای که یکی از مهمترین شاخههای نظری آن مطالعات فرودستان است. اسپیواک از پیشگامان رویکرد فرودست پسااستعماری است. وی متون ادبی را جایگزین مناسبی برای بیان تاریخ فرودستان قلمداد میکند. دولتآبادی و صالح دو رماننویس معاصر ایرانی و سودانی در رمانهای خود «جای خالی سلوچ» و « عرسالزین » به بازنمایی مشکلات فرودستان؛ ازجمله زنان میپردازند. در این تحقیق به روش تحلیلی– توصیفی، با تکیه بر الگوهای ادبی اسپیواک، مشخص میگردد که در دو اثر پسااستعماری جایخالی سلوچ دولتآبادی و عرسالزّین طیب صالح به مشکلات زندگی پرمشقّت جامعۀ روستایی، بهویژه اعمال خشونتهای پنهان و نهادینه شدۀ مردان علیه فرودستان خاص همچون، زنان، دختران، پرداخته شده است و وجوه مشترک هویت و عاملیت قهرمانان زن خودآیین دو روایت موردنظر که باخودآگاهی و گفتمانهای خلاقانه و خردمندانه، میکوشند در جنبشهای روزمرّه و تدریجی، نیروهای متناقض درونی و در پی آن روابط با مردان فرصتطلب و سودجوی را تعدیل و تنظیم نمایند، به تصویر کشیده شده است. به موازات این بازنمایی ناهمگونی دیدگاه تردیدآمیز و وهمآلود دولتآبادی با نگاه خوشبینانۀ طیب صالح به آیندۀ جامعۀ روستانشین ایران و سودان، به تفاوتهای انکارناپذیر فرهنگی و طبقاتی ستمدیدگان بهویژه زنان به سیر رخدادهای اجتماعی، سیاسی، زیستی و اقتصادی انحصاری زمان وقوع داستان نسبت دادهشده و نتایج حاصل از آن در تمثیلهای نمادین پایان هر دو روایت انعکاس یافته است.