2025/03/20 by Mehrabi Pour, Gholamali, Yousef Ghanbari, Farzaneh, kheradmandpoor, masoud +1
Arts and Humanities · Psychology · #Families in Therapy and Culture #Hermeneutic Codes #Islamic Thought and Society Studies #Khosrow and Shirin #Nezami Ganjavi #Roland Barthes’ Theory. #Turkish Literature and Culture
paper · doi:10.71497/jostarnameh.2025.1202475
openalex publication_date 2025/03/20 · openalex created_date 2025/11/28 · openalex updated_date 2026/07/31
زبان بهطور عام و ادبیّات بهطور خاص، میتواند در قالب مجموعهای وسیع از معانی و نشانهها، بهعنوان ابزاری قدرتمند برای انتقال آزادانۀ افکار و نیز خلق و کشف مفاهیم جدید، مورد استفاده قرار گیرد. پژوهش حاضر با بهرهجستن از نشانهشناسی ساختارگرایانه و بهکارگیری روش توصیفی-تحلیلی، تلاش کرده است تا لایههای زیرین معناشناسی منظومۀ خسرو و شیرین نظامی را با استفاده از تعریف ده مرحلهای رمزگان هرمنوتیکی رولان بارت، مورد بررسی قرار دهد. هدف این پژوهش آشکارسازی روابط و تعاملات نهان میان شخصیّتها و ارائۀ خوانشی جدید، امّا مستند به ابیات این اثر است. تحلیلهای این متن، نشان داد که نظامی با دقّت و زیرکی، داستانی عاشقانه را با ساختاری پیچیده از رمزگان ادبی در اثر خود پی ریزی کرده است. شخصیّتهای داستان، بهویژه خسرو و شیرین، در این تحلیل از بر اساس دیدگاه بارت، مورد بررسی قرار گرفته است و یافتهها نشان میدهد برخلاف تصوّر که خسرو بهعنوان عاشقی دلسوخته شناخته نمیشود، در حقیقت رمز اصلی داستان بوده است. شاپور در ابتدا به عشق شیرین مبتلا بوده، ولی بهسرعت به نیّت نهان اولیۀ خود بازگشت و با تمام ذکاوت و فریبکاری، تلاش کرد تا از پس وصال خسرو و شیرین به نقشۀ خود که رسیدن از غلامی به پادشاهی بود، دست یابد. در نتیجه، نظامی با استفاده از رمزگان معنایی، نهفقط در پی روایت یک داستان عاشقانه، بلکه در تلاش برای برقراری لایههای معنایی پیچیده و پرمحتوا در متن خود بوده است.ؤ