2026/04/10 by Mehmet Mükerrem Tomak, Fahri Solak · 1 voice
Social Sciences · Arts and Humanities · #Ottoman Empire History and Society #Ottoman and Turkish Studies #Turkish Literature and Culture
paper · doi:10.29216/ueip.1770640
openalex publication_date 2026/04/10 · openalex created_date 2026/04/11 · openalex updated_date 2026/06/11
Tarihsel süreçte çok yönlü işlevler üstlenen kenevir, stratejik bir ara mal niteliği kazanmıştır. Bu bağlamda kenevir bitkisinin tarihsel kökeni ve Osmanlı Devleti’ndeki ekonomik, sosyal ve girişimcilik boyutlarını incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmanın temel veri setini Osmanlı arşiv belgeleri oluşturmakta, üretim süreçleri ve devlet politikaları bu belgeler ışığında değerlendirilmiştir. Bulgular, kenevirin özellikle donanma için stratejik bir tarımsal girdi olduğunu; halat, yelken bezi, çuval ve askeri tekstil üretiminde merkezi rol oynadığını ortaya koymaktadır. 17. yüzyılda Canik ve Kastamonu üretim merkezleri hâline gelirken, Tanzimat sonrası dönemde vergi muafiyetleri, tohum dağıtımı ve numune tarlalarıyla üretim teşvik edilmiştir. Ayrıca ip, çuval ve bez üretimine yönelik yerli girişimcilik faaliyetleri görülmüş, ancak sermaye yetersizliği nedeniyle sınırlı kalmıştır. Sonuç olarak çalışma, Osmanlı’da kenevirin çok yönlü işlevlerini ve stratejik önemini ortaya koymaktadır.