2024/02/22 by Nawrot Borowska, Monika, Wałęga, Agnieszka
Social Sciences · Arts and Humanities · #Polish Historical and Cultural Studies #Historical and Cultural Studies of Poland #Education and Cultural Studies
paper · doi:10.34813/34coll2025
Przedmiotem artykułu jest problematyka nauczania domowego na przełomie XIX i XX w., spisana na kartach wspomnień pamiętnikarzy z terenu Królestwa Polskiego. Celem badań jest wskazanie, jakie zagadnienia związane z nauką w domu pojawiają się we wspomnieniach autorów wywodzących się z różnych grup społecznych. Analizie poddano niepublikowane pamiętniki, przechowywane w Dziale Rękopisów Biblioteki Narodowej. Wybrano 26 rękopisów, które stanowić mogą wartościowe poznawczo źródło do badań nad nauczaniem domowym w ostatnim czterdziestoleciu funkcjonowania Królestwa Polskiego. Źródła te są doskonałym materiałem do jakościowych analiz mikrohistorycznych, dają możliwość uzupełnienia dotychczasowej bazy źródłowej, wykorzystywanej przez badaczy dziejów tego zjawiska edukacyjnego, ukazując je od strony praktyki edukacyjnej. W tekście zaprezentowano pamiętnikarski obraz etapów, zakresu i form nauczania domowego, typy najemnych sił pedagogicznych, ich kompetencje i relacje z podopiecznymi, naukę pod kierunkiem rodziców i członków rodzin, specyfikę organizacji nauczania domowego w czasie I wojny światowej. Ta forma edukacji była niezwykle popularna także po uruchomieniu polskich szkół w wyniku wydarzeń 1905 r.