2025/09/14 by Sheed, Babak
Business, Management and Accounting · Social Sciences · #Accessory Assignment. #Arbitration #Arbitration agreement #Assignment #Conflict of Laws and Jurisdiction #Dispute Resolution and Class Actions #Independence of arbitration clause #International Arbitration and Investment Law
paper · doi:10.82466/jbli.2025.1217964
openalex publication_date 2025/09/14 · openalex created_date 2025/11/10 · openalex updated_date 2026/07/07
موافقتنامهی داوری بهعنوان یکی از مهمترین ابزارهای حلوفصل اختلافات، همواره در کانون توجه حقوقدانان و فعالان اقتصادی قرار دارد. پرسش اساسی این است که در صورت انتقال قرارداد اصلی یا انتقال حق و دعوی، آیا موافقتنامهی داوری نیز بهطور خودکار یا ارادی به منتقلالیه منتقل میشود یا خیر. اهمیت این پرسش از آن جهت است که از یکسو اصل استقلال موافقتنامهی داوری اقتضا میکند آن را قراردادی مستقل با ماهیت ویژه بدانیم و از سوی دیگر، کارکرد واقعی و اتکای آن بر قرارداد پایه نشان میدهد که نمیتوان اثر آن را کاملاً جدا از قرارداد اصلی تصور کرد. این مقاله با روش تحلیلی - توصیفی و با بهرهگیری از منابع قانونی و رویهی قضایی، به بررسی انواع انتقال موافقتنامهی داوری شامل انتقال تبعی، انتقال مستقل و انتقال غیرمستقیم پرداخته است. بر اساس یافتههای پژوهش به نظر میرسد؛ حقوق ایران گاه گرایش آشکاری به پذیرش اصل «انتقال تبعی» دارد، بدین معنا که در برخی موارد با انتقال قرارداد اصلی، شرط داوری مندرج در آن نیز منتقل میشود؛ در حالی که انتقال موافقتنامهی داوری در قالب قرارداد داوری و بدون قرارداد پایه محل اشکال بوده و نیازمند رضایت یا تصریح در قرارداد انتقال است. همچنین در مواردی که قرارداد جنبهی شخصی داشته یا موضوع آن به اموال عمومی مرتبط باشد، انتقال موافقتنامهی داوری نیازمند قیود و مجوزهای ویژه است. نتیجه آنکه پذیرش یا عدم پذیرش قابلیت انتقالپذیری موافقتنامهی داوری در حقوق ایران، نهتنها بر اساس قواعد عمومی قراردادها بلکه با توجه به ملاحظات خاص مربوط به ماهیت داوری و سیاستهای حقوقی کشور تعیین میشود.