2024/05/08 by ameneh yousefi, yousefi, ameneh, iraj mehraki +3
Medicine · Social Sciences · #Cultural, Linguistic, Economic Studies #Education, Innovation and Language Studies #Emergency Medicine Education and Research #Jamal Mirsadeghi #Kantian ethics #deontological #idealism
paper · doi:10.71638/farsij.2025.1119352
openalex publication_date 2024/05/08 · openalex created_date 2025/12/29 · openalex updated_date 2026/07/07
خوانش متون ادبی با رویکرد نقد اخلاقی یکی از راههای شناخت بهتر متن و شخصیتهای داستان برای مخاطب و افزودن به گسترۀ دید و دانش اوست. نظریۀاخلاقی وظیفهگرا که توسط امانوئل کانت فیلسوف شهیر آلمانی مطرح شد انقلابی شگرف در حوزۀ اخلاق پدید آورد.کانت برای نخستین بار در تعریف کار نیک، از نیت و قصد انسان سخن گفت بیآنکه نتیجۀ عمل در تعیین ارزش آن تأثیرگذار باشد.بسط این قانون اخلاقی در جامعه همواره با چالشهای گوناگون همراه بوده است خاصه آنکه بخواهیم چنین مبحث اخلاقی پیچیدهای را در یک اثر داستانی مورد تحلیل قرار دهیم.رمان شبچراغ اثر جمال میرصادقی تصویر دقیقی از سرخوردگی یک نسل پس از کودتای28 مرداد در ایران ترسیم میکند.شخصیت محوری این داستان(علی) انسانی آرمانگرا و اخلاقمدار است که میتواند نمونۀ بسیار خوبی برای چنین پژوهشی باشد.مقالۀ پیش رو به روش تحلیلی-توصیفی شخصیت علی را به لحاظ اخلاق کانتی مورد مطالعه قرار داده و بر این اساس برایند کار نشان میدهد اگر چه علی در این داستان انسانی باورمند به نیکرفتاری و فضائل پسندیده است اما در برخی بزنگاههای اخلاقی مطابق آموزههای کانت وظیفهای که در قبال عمل خیر اخلاقی دارد با وظیفۀ او در قبال حفظ خانواده در تعارض قرار میگیرد. تمایز میان عواقب یک عمل و نیت پشت آن از نظر کانت مضمونی مهم است که شخصیت اصلی این داستان را به چالش میکشد.