2024/10/06 by فهیمه مخبر دزفولی, مخبر دزفولی, فهیمه, fatemehsadat hoseynitabar +3
Social Sciences · #Eurasian Exchange Networks #Ilkhanate period #Iranian identity under the Mongols #Iranian ministers in the Mongol era. #Iranshahri thought #Islamic Studies and History #Politics and Conflicts in Afghanistan, Pakistan, and Middle East
paper · doi:10.71871/jhcin.2025.121284
openalex publication_date 2024/10/06 · openalex created_date 2025/12/29 · openalex updated_date 2026/07/01
این مقاله، نقش وزرا و درباریان ایرانی در رواج و پاسداشت اندیشهٔ ایرانشهری در دورهٔ ایلخانان را بررسی میکند. تثبیت و تحدید قلمرو سیاسی ایلخان مغولان در قلمرویی که حدوداً همان قلمرو ایران ساسانی بود، زمینه را برای احیای بیشتر نام، هویت و فرهنگ ایرانی ایجاد کرد. با رواج دیوانسالاری ایرانی در دربار مغولان، وزرا و کارگزاران ایرانی هم فرصتی مغتنم برای احیای فرهنگ ایرانی یافتند. آنها با احیا و کاربرد بیشتر نام «ایران» و نامیدن ایلخانان مغول با عناوینی چون «شاهنشاه» و «پادشاه ایران» راهی بهسوی گذشتهٔ تاریخی و فرهنگی خویش و احیای اندیشهٔ ایرانشهری گشودند. این اندیشه بر اصولی چون انسجام جغرافیایی، پیوند دین و سیاست، ایجاد نظم و امنیت، و عدالتمحوری تأکید داشت. وزرا و کارگزاران ایرانی در دربار ایلخانان، با تشویق آنها به اجرای عدالت، برقراری نظم و امنیت اجتماعی و تلاش برای ایجاد انسجام جغرافیایی توانستند هویت ایرانی را در قالبی نو حفظ کنند. وزرای بزرگ ایرانی چون خواجه رشیدالدین فضلالله و عطاملک جوینی با تألیف آثار تاریخی، فعالیت مستمر در عمران و آبادی ایران و کوشش برای حفظ این سرزمین از گزند دشمنان، نقش مهمی در حفظ عناصر اندیشهٔ ایرانشهری ایفا نمودند.