2025/07/04 by Morteza Mahdavipoor, Mahdavipoor, Morteza, hedieh dabiri +1
Arts and Humanities · Social Sciences · #Architecture and Cultural Influences #Child-Centered Architecture #Design-Based #Education and Islamic Studies #Educational Environments and Student Outcomes #Educational Space #Independent Learning #Self-Leadership
paper · doi:10.82459/jsps.2025.1211056
openalex publication_date 2025/07/04 · openalex created_date 2025/12/25 · openalex updated_date 2026/07/07
کودکان، بهمثابه زیربنای توسعه پایدار هر جامعه، نیازمند فضاهایی هستند که فراتر از تأمین نیازهای اولیه، بستر پرورش هویت مستقل، مسئولیتپذیر و خلاق آنان را فراهم سازد. فضای آموزشی، بهویژه در دوران ابتدایی، بهعنوان یکی از تأثیرگذارترین عوامل در شکلگیری شخصیت، سبک یادگیری و مهارتهای اجتماعی کودکان، نقشی بنیادین در این مسیر ایفا میکند. پژوهش حاضر با هدف تدوین یک الگوی مفهومی نوین برای طراحی فضاهای آموزشی کودکمحور با تأکید بر ارتقاء خودرهبری، در بستر مدارس ابتدایی منطقه ۲۲ تهران انجام شده است. رویکرد پژوهش، طراحیمحور و مبتنی بر روششناسی کیفی است. با تمرکز بر مفاهیمی چون استقلال در تصمیمگیری، انتخاب آگاهانه، تجربهمحوری و مسئولیتپذیری، این پژوهش به دنبال تبیین چارچوبی است که محیط آموزشی را از ساختاری ایستا به فضایی پویا، مشارکتی و توانمندساز تبدیل کند. برای دستیابی به این هدف، مبانی نظری حوزههای روانشناسی رشد، نظریههای یادگیری خودرهبر، طراحی فضاهای یادگیری و نمونههای برتر داخلی و بینالمللی مورد تحلیل و تلفیق قرار گرفت. یافتهها منجر به استخراج شاخصهایی کلیدی در سه سطح کالبدی، فضایی و محیطی شدهاند که در قالب الگویی مفهومی ارائه میشوند. این الگو نهتنها رویکردی تازه در طراحی مدارس ابتدایی ارائه میدهد، بلکه میتواند بهعنوان ابزاری راهبردی در خدمت طراحان، معماران و سیاستگذاران آموزشی قرار گیرد تا با خلق محیطهایی الهامبخش، زمینهساز پرورش نسلهایی خودرهبر، خلاق و مسئول در آینده باشند.