2025/07/21 by Zarei, Mahnaz, Gharehbeigi, Vahid, Abbasi, Mehdi
Health Professions · Business, Management and Accounting · Chemical Engineering · #Occupational Health and Safety Research #Supply Chain Resilience and Risk Management #Chemical Safety and Risk Management
paper · doi:10.82433/jnree.2025.1218644
مقدمه: مدیریت زنجیره تأمین در دهههای اخیر با چالشهای متعددی روبهرو بوده است که یکی از مهمترین آنها، تأمین پایدار و تابآور منابع در شرایط متغیر محیطی است. رتبهبندی تأمینکنندگان یکی از تصمیمات استراتژیک و حیاتی در این حوزه محسوب میشود، چراکه بخش عمدهای از هزینهها و کیفیت نهایی محصولات وابسته به عملکرد تأمینکنندگان است. در صنایع ساختوساز، این موضوع از اهمیت بیشتری برخوردار است، زیرا تأمینکنندگان نهتنها نقش مستقیمی در تحویل بهموقع و کیفیت مواد اولیه دارند، بلکه از منظر رعایت اصول بهداشت، ایمنی و محیطزیست (HSE) نیز میتوانند بر پایداری و کاهش اثرات زیستمحیطی پروژهها اثرگذار باشند. هدف این پژوهش، رتبهبندی تأمینکنندگان صنایع ساختوساز با تمرکز بر شاخصهای تابآوری و بهداشت، ایمنی و محیطزیست است. مواد و روشها: این تحقیق از نظر هدف، کاربردی و از نظر ماهیت، توصیفی-پیمایشی است. جامعه آماری پژوهش شامل مدیران و کارشناسان فعال در حوزه زنجیره تأمین و HSE شرکت ساختوساز سازه پیوند میباشند. بهمنظور انتخاب خبرگان از روش نمونهگیری گلوله برفی استفاده شد و نهایتاً پنج نفر از مدیران و کارشناسان خبره در این حوزه بهعنوان کمیته خبرگی انتخاب شدند. با بررسی پیشینه پژوهش و بهرهگیری از نظرات خبرگان، ۱۸ شاخص اصلی در دو بعد HSE و تابآوری شناسایی گردید. در مرحله بعد، برای رتبهبندی بعدها، شاخصها، و تأمینکنندگان از رویکرد اولویت ترتیبی (OPA) استفاده شد. با کمک نرمافزار حلکننده تحت وب، اوزان نهایی شاخصها و تأمینکنندگان و سپس رتبهها تعیین شدند. نتایج و بحث: یافتههای پژوهش نشان داد که از میان شاخصهای شناساییشده، کنترل مؤثر آلایندههای محیطی با وزن 2652/0 برترین رتبه در ارزیابی تأمینکنندگان دارد. این موضوع بیانگر حساسیت بالای مدیران نسبت به اثرات زیستمحیطی و ضرورت بهکارگیری تأمینکنندگانی است که از فناوریهای سبز و راهکارهای پیشرفته کنترل آلودگی استفاده میکنند. پس از آن، طراحی سازگار با محیطزیست (1384/0) و پیادهسازی سیستم مدیریت HSE (1278/0) بهترتیب در رتبههای دوم و سوم قرار گرفتند که اهمیت فرآیندهای تولید سبز و استقرار نظامهای ایمنی و بهداشتی را برجسته میسازند. همچنین، تواناییهای فناوری (0748/0) و سوابق حوادث (0532/0) بهترتیب در رتبههای چهارم و پنجم قرار گرفتند. نتیجهگیری: نتایج نشان میدهد که رتبهبندی تأمینکنندگان درصنایع ساختوساز بر اساس ابعاد تابآوری و HSE میتواند نتایج مناسبی حاصل نماید. علاوه بر این مدیران برای افزایش پایداری و کاهش اثرات زیستمحیطی باید تأمینکنندگانی را انتخاب کنند که علاوه بر رعایت الزامات ایمنی و بهداشتی، از فناوریهای بروز و طراحیهای سبز بهره میبرند. کاربرد نتایج تحقیق حاضر میتواند به بهبود استراتژیهای انتخاب تأمینکنندگان در شرکت سازه پیوند و ارتقای سطح تابآوری و پایداری زنجیره تأمین کمک کند. همچنین، این الگو قابلیت تعمیم به سایر صنایع پر ریسک را داشته و میتواند مبنای تصمیمگیریهای مدیریتی و سیاستگذاریهای ملی در حوزه توسعه پایدار قرار گیرد.