2025/09/29 by Zonoubi, Mohammad Mohsen, Fazeli Nashli, Hassan, Derakhshi, Hassan
Arts and Humanities · Earth and Planetary Sciences · #Ancient and Medieval Archaeology Studies #Archaeological and Geological Studies #Archaeology and ancient environmental studies #Neolithic period #Petrography #Pottery #Provenance analysis #Tepe Chegini #Tepe Hosseinabad #Transitional Chalcolithic.
paper · doi:10.82101/aoi.2026.1222805
openalex publication_date 2025/09/29 · openalex created_date 2025/11/06 · openalex updated_date 2026/07/01
پژوهش حاضر با هدف شناسایی منشأ مواد خام مورد استفاده در ساخت سفالهای بهدستآمده از دو محوطهٔ باستانی تپهٔ چگینی و تپهٔ حسینآباد در استان البرز انجام شده است. این دو محوطه بهترتیب در زیرحوضههای آبخیز هشتگرد و تهران ـ کرج واقعاند. در این مطالعه، نوزده نمونه سفال مورد بررسی پتروگرافی قرار گرفت تا به این پرسش پاسخ داده شود که آیا مواد اولیهٔ بهکاررفته در ساخت سفالها دارای منشأ محلی بودهاند یا خیر. نتایج حاصل از تحلیل مقاطع نازک نشان داد که در تمامی نمونهها، کانی کوارتز بهعنوان یکی از اجزای اصلی خمیر سفال حضور دارد؛ امری که احتمال استفاده از کوارتز بهعنوان آمیزه (تمپر) در فرآیند ساخت سفال را تقویت میکند. بررسی ترکیب ذرات انکلوزیون در نمونهها نیز نشان داد که مواد اولیهٔ مورد استفاده در هر دو محوطه، بهطور عمده از منابع موجود در همان زیرحوضههای آبخیز تأمین شدهاند و در نتیجه، منشأ محلی دارند. با این حال، تفاوتهایی در نوع و میزان فراوانی کانیهای موجود در ذرات انکلوزیون سفالهای دو محوطه مشاهده شد. این تفاوتها میتواند ناشی از عوامل متعددی، از جمله تفاوت در ترکیب زمینشناسی محل برداشت مواد خام در هر زیرحوضه و نیز تفاوت در بازهٔ زمانی تولید سفالها باشد. بر اساس این یافتهها، میتوان نتیجه گرفت که تولید سفال در هر یک از این محوطهها متکی بر منابع محلی بوده و تفاوتهای شناساییشده، بازتابدهندهٔ ویژگیهای زمینشناسی و فرهنگی خاص هر منطقه است.