2025/02/05 by Babak Ejtemaei, Ejtemaei, Babak, Ghasem Ali Moghtaderi +1
Environmental Science · Computer Science · #Soil and Land Suitability Analysis #Land Use and Ecosystem Services #Advanced Technologies in Various Fields
paper · doi:10.71633/jshsp.2026.1198712
مقدمه: تغییر کاربری اراضی بهعنوان یکی از مهمترین و چالشبرانگیزترین مسائل زیستمحیطی و اجتماعی در دهههای اخیر شناخته شده است. شهرستان شیراز، با تاریخ و فرهنگی غنی، به دلیل گسترش شهرنشینی، توسعه زیرساختها و افزایش جمعیت، دچار تغییرات عمدهای در الگوی کاربری اراضی شده است. این تغییرات نهتنها بر محیطزیست تأثیر میگذارد؛ بلکه معیشت و زندگی روستاییان را نیز تحتتأثیر قرار میدهد هدف : این تحقیق باهدف ارزیابی چالشهای ناشی از تغییر کاربری اراضی شهرستان شیراز بر روستاهای این منطقه بین سالهای 2015 تا 2023 است. روششناسی تحقیق: در این تحقیق از تصاویر ماهوارهای لندست 8 و مجموعه دادههای مادیس استفاده شده و طبقهبندی کاربری اراضی با کمک الگوریتمهای Random Forest و SVM انجام شده است. این روشها بهدلیل دقت بالا در تشخیص تغییرات و پوشش گسترده دادهها انتخاب شدند. در بخش پیشپردازش دادهها، روشهایی مانند تصحیح سطحی برای حذف تأثیرات جوی اعمال شده است. شاخصهای مربوط به پوشش گیاهی نرمال شده و ساخته شده محاسبه شده تا دقت طبقهبندی افزایش یابد قلمرو جغرافیایی پژوهش: قلمرو جغرافیایی این پژوهش، شهر شیراز میباشد. یافتهها: یافتهها نشان میدهد که مناطق ساختهشده بهطور قابل توجهی از 448 کیلومتر مربع در سال 2015 به 1358 کیلومتر مربع در سال 2023 افزایش یافته است. در مقابل، زمینهای کشاورزی و منابع طبیعی کاهش یافتهاند، بهویژه زمینهای زراعی که از 466 کیلومتر مربع به 415 کیلومتر مربع کاهش یافته است. این تغییرات تهدیدی جدی برای معیشت روستاییان است و منجر به مهاجرت بیشتر به شهرها و تخریب منابع طبیعی شده است. نتایج: نتایج نشان میدهد که گسترش بیرویه مناطق ساختهشده و کاهش زمینهای کشاورزی و طبیعی، چالشهای متعددی از جمله ناپایداری زیستمحیطی، کاهش دسترسی به منابع آبی و از بین رفتن تنوع زیستی برای روستاهای منطقه ایجاد کرده است. با مقایسه دو نقشه از سالهای 2015 و 2023، میتوان دریافت که تغییرات سریع و چشمگیر در کاربری اراضی شهرستان شیراز رخ داده است. لذا، نیاز به سیاستگذاریهای جامع برای توسعه پایدار و حفظ منابع طبیعی در مناطق روستایی ضروری است..