2025/05/08 by Bahrami, Tahereh
Arts and Humanities · Social Sciences · #Anthropological Studies and Insights #Attar Neyshaburi #Global Maritime and Colonial Histories #Indian and Buddhist Studies #certainty #epistemology #induction
paper · doi:10.82550/ber.2025.1206111
openalex publication_date 2025/05/08 · openalex created_date 2025/11/25 · openalex updated_date 2026/07/01
علم از نظر فلاسفۀ قدیم، دارای دو شرط ضرورت و کلیت است. معرفت حقیقی، معرفت کلی است و معرفت جزئی علم محسوب نمیشود. دسترسی به یقین از زمان ابنسینا تا عصرحاضر از نظر فلاسفۀ اسلامی ممکن تلقی شده است و با وجود مراحل متفاوت عقلگرایی، تجربهگرایی و ابطالگرایی در تاریخ علم، تغییری در مواضع آنان ایجاد نشده است. در متون عرفانی موضوع علم به صورت رمز و نماد مطرح شده است و عرفا علم کلی را ممکن نمیدانند و این موضوع را به زبان اشارت بیان کردهاند. از جمله عارفانی که به صورت مفصل به این موضوع پرداخته است عطار نیشابوری عارف قرن ششم و هفتم هجری است. عطار علم کلی و دسترسی به یقین را فاقد اعتبار و غیرعملی میداند و حکم به علم جزئی میدهد. هدف این مقاله توصیف معرفتشناسی عطار نیشابوری، علل عدم دستیابی به یقین از دیدگاه عطار نیشابوری و رویکرد تجربهگرایانۀ عطار به علم است که تداوم دیدگاه تجربهگرایان یونانی است.