2025/06/01 by Omran Ghasemi, Davoud Esfahanian, Ghasemi, Omran +5
Social Sciences · Arts and Humanities · #Islamic Studies and History #Turkey's Politics and Society #Historical and Architectural Studies
paper · doi:10.82458/jss.2025.1208472
عیاران، گروهی از جوانمردان شجاع و بیباک بودند که در مواقع ناآرامی و نابسامانی در جامعه حضوری فعال داشته و رویاروی جامعه و دولت قرار میگرفتند و به دفاع از ضعفا میپرداختند. هدف این نوشتار، مطالعه جامعهشناسی تاریخی نقش عیاران در تاریخ اجتماعی- سیاسی ایران: قرون دوم و سوم هجری در سرزمینهای خراسان و سیستان میباشد. روش پژوهش، اسنادی به شیوه توصیفی است. نتایج این پژوهش نشان میدهد که در قرن دوم هجری عیاران از جمله گروههای تأثیرگذار در تحولات سیاسی جامعه ایران بودند. طبیعت آنان مردمگرا بود و غالباً از میان محرومترین قشرهای اجتماعی بر میخاستند و آراسته به فضیلتهایی چون دل و جرأت، مهارت و هنر بودند. رشد و پایگیری آنان در دورههای بحرانی اجتماعات بود و به صورت عکسالعملی در برابر نابسامانی ها و آشفتگیهای سیاسی و اجتماعی جلوه میکرد. بر زمینههای اخلاقی تکیه داشتند و مبارزات آنان اغلب بر مدار دفع بیداد و رفع بیدادگری بود. آنان مورد حمایت قاطبۀ زحمتکشان و فقیران جامعۀ خود بودند. فعالیتهای آنان جنبههای عملی آشکار و پنهان داشت و گاه به صورت دسته جمعی قیام میکردند و گاهی نیز به صورت فردی اقدام میکردند.